Kajsa Ollongren en Annemarie Jorritsma gingen vanochtend diep door het stof met hun excuusbrief. Maar het leed is al geleden. Heel zielig voor Ollongren dat ze in alle paniek na de mededeling dat ze het coronavirus had, met al haar onderliggend lijden, de Stadhouderskamer verliet met bij elkaar geraapte papieren. Nog erger is het voor Omtzigt die al overspannen thuis zit door gebrek aan bijval voor zijn harde werk en dan nog zo wordt weggezet: positie Omtzigt: functie Elders. En Hoekstra gepikeerd omdat zijn onderhandelingstijl ineens ter discussie staat. Weg tactiek. Hij haastte zich op Twitter om zijn afkeuring uit te spreken. Weg vertrouwen, Weg onderhandelingen.
Maar waar kwamen de teksten vandaan? Van de verkenners zelf? Zeker Jorritsma kent de politieke klappen van de zweep en wat onrust in een fractie kan doen in onderhandelingen. Van bepaalde mediaformaten? Of van de ondersteuning? Dat zijn medewerkers van het ministerie van Algemene Zaken. Ik hoor u denken: de Tweede Kamer is toch opdrachtgever? Ja. Maar de ambtenaren die de verkenners, formateur en informateurs bijstaan, zijn medewerkers van het ministerie van Algemene Zaken, het ministerie onder leiding van premier Rutte. Die met zijn VVD weer de grootste partij is geworden na de Tweede Kamerverkiezingen en daarom aan zet is om een regering te vormen.
Ooit was het idee dat de ondersteuning van het ministerie van Algemene Zaken eenmalig zou zijn, omdat de Tweede Kamer nog geen ervaring had met de ondersteuning toen de organisatie van het formatiepoces van de koning naar de Tweede Kamer ging. Maar ze zitten er nog. Een van de naaste medewerkers van premier Rutte loopt elke werkdag met de verkenners mee.
En dan de personen. Ministers hebben dezelfde baas als de rest van het personeel: premier Rutte. Hij zegt altijd dat zij worden geprezen als ze het goed doen en hij medeverantwoordelijk is als ze fouten maken. Nu was hij er als de kippen bij om te zeggen dat Ollongren geen verkenner meer was en dus geen verantwoording hoeft af te leggen voor de fouten op de notitie. De Kamer en de ex-verkenner zelf denken er anders over, want zij gaan woensdag met elkaar in debat. Wie denkt dat Rutte meteen lessen trekt uit het gebeurde, heeft het mis. Hij laat de afgetreden verkenners vervangen door twee ministers met allebei een coronadeel in hun portefeuille. Er was al een minister afgetreden wegens overwerktheid. Daar hebben ze nu nog geen last van, de formatie ligt stil tot na het debat. Dat wilden de fractievoorzitters van de nieuwe Tweede Kamer. Misschien kunnen ze Rutte nog behoeden voor een overwerkt kabinet door meteen een voorstel te doen voor andere verkenners. Oud-politici met iets meer afstand tot Den Haag en die niet onder verantwoordelijkheid van de premier of de VVD leider vallen.
