Extern onderzoek naar ProRail

Staatssecretaris Wilma Mansveld

Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu heeft toegestemd in een onafhankelijk onderzoek naar de cijfers van ProRail. Zij deed dat op verzoek van de hele Tweede Kamer. De resterende vragen van Kamerleden zal zij schriftelijk beantwoorden. Barry Madlener van de PVV diende een motie van wantrouwen in. De motie kreeg alleen steun van de PVV en daarmee overleefde Mansveld dit debat.

Stientje van Veldhoven van D66 vroeg om een schorsing van het debat om de Algemene Rekenkamer de cijfers door te laten rekenen. De PVV was tegen vanwege de motie van wantrouwen, omdat de fractie het niet eens is met de beantwoording. Zij kreeg de hele Tweede Kamer mee in haar verzoek met de aanvulling dat de resterende vragen schriftelijk worden beantwoord.

De Kamervergadering over de situatie bij ProRail duurde toen al zes uur, omdat staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu lang deed over haar antwoorden, ondanks een verzoek van de Kamervoorzitter om het kort te houden. De oppositie werd er korzelig van en D66 kwam daarom met het voorstel. De informatie moet binnen twee weken binnen zijn, maar voor het onderzoek mag ze meer tijd nodig. Mansveld zegde toe de stukken uit de aandeelhoudersvergadering vertrouwelijk aan de Tweede Kamer te sturen en zal voortaan verslag uitbrengen aan de Tweede Kamer van de aandeelhoudersvergaderingen van ProRail.  

Rapporten

In de aanloop naar jaarverslag over 2014 heeft de Raad van Commissarissen signaal gekregen van de CFO dat er dingen mis waren bij ProRail. Daarover zijn twee rapporten verschenen. Het eerste stuk 2014 gaat over situatie van dat moment, tweede stuk uit 2015 over hele periode. Veel gaat over controle en aansturing van financiële kolom. In juni is tijdens aandeelhoudersvergadering gezegd dat er verbeteringen in gang zijn gezet, en de accountant heeft dat goedgekeurd. De aandeelhouder heeft volgens de staatssecretaris een eigen rol. “NS en ProRail zijn op afstand gezet. Het is belangrijk dat we anders met elkaar omgaan en in alle rollen beter gaan sturen, maar wel als aandeelhouder en dus niet dat interne rapporten op het bord van de aandeelhouder komen.”

Verbeteren

Zij vindt ook dat financiële situatie moet verbeteren. Er wordt verantwoord en er zijn verbeteringen in het beheer van de financiën en dat vindt zij als aandeelhouder goed. De oppositie boos dat ze niet eerder stukken heeft gevraagd en naar de Kamer heeft gestuurd. Volgens Farshad Bashir (SP) had ze eerst geweigerd. Mansveld zegt dat zij ze niet naar de Kamer heeft gestuurd. “Ik denk dat de stukken bij de bedrijfsvoering horen. De informatie is niet volledig en niet in context geplaatst. Bashir vindt dat opmerkelijk omdat er specifiek naar de stukken is gevraagd door de Tweede Kamer. Ze heeft het uiteindelijk toch gestuurd, omdat de Telegraaf de rapporten vanochtend had gepubliceerd.

Geen behoefte aan rapport

De staatssecretaris zegt dat ze niet eerder de behoefte heeft gehad om de rapporten op te vragen, tot de publicatie in de Telegraaf vanochtend. Van Veldhoven ”Ik sta me enorm te verbazen hier” omdat staatssecretaris geen eigenaarschap toont, terwijl ze wist dat er met belastinggeld werd gesjoemeld. Mansveld vindt de goedkeurende verklaring van de accountant belangrijk en dat het allerbelangrijkst dat er een transparant verbeterplan is. Van Veldhoven heeft de staatssecretaris echt vanmiddag pas om rapporten gevraagd? Ze krijgt weer geen antwoord. Het rapport is mondeling besproken in de aandeelhoudersvergadering, geeft ze uiteindelijk toe. Het is pas vanmiddag opgevraagd en aan de Tweede Kamer gestuurd.

Beter beheersbaar

“Ik betwijfel of het probleem alleen financieel is”. Zegt Roelof Bisschop van de SGP. Mansveld zegt dat er al beter wordt gekeken ook bij grote projecten. Zij wil dat er beter wordt gerapporteerd, zodat projecten beter beheersbaar worden. Processen moeten anders en het rapporteren ook, in hetzelfde format, zodat alle bijstellingen zichtbaar zijn. Het rapport verandert daar wat haar betreft niets aan en zij had genoeg vertrouwen in de leiding van ProRail om na de mondelinge toelichting op het rapport nog verder te vragen.

Tweede aandeelhoudersvergadering

Mansveld wil in november een tweede aandeelhoudersvergadering om te zien hoe het staat met het verbeterplan van Prorail.  Bashir: “De staatssecretaris is eindverantwoordelijk. Hoe kun je verbeterpunten afspreken als je niet precies weet wat er aan de hand is”. Mansveld denkt dat iedereen in juni goed heeft gehandeld en ze zou het nu weer zo doen. Zij vindt dat een mondelinge toelichting genoeg was en dat niet elke regel aan de orde hoeft te komen, iets wat D66 wel wil, door te citeren uit het rapport dat de relatie met de accountant niet goed was.

Stappen ondernomen

Volgens Mansveld zijn daar stappen op ondernomen en werkt ProRail aan verbeteringen. Barry Madlener van de PVV wil het verslag van de aandeelhouder inzien. Hij krijgt steun van de SP, maar de PvdA wil bij monde van Duco Hoogland dat eerst de staatssecretaris antwoorden geeft op de gestelde vragen. GroenLinks wil een klein deel van het verslag en ook D66 wil dat deel wel inzien. Betty de Boer van de VVD en Arie Slob van de ChristenUnie willen verder met het debat. Daarmee is er een meerderheid van de Kamer die door wil en de Kamervoorzitter vraagt de staatssecretaris of zij de informatie uit de aandeelhoudersvergadering op schrift kan delen.  

Rolverdeling

Mansveld vindt dat de Raad van bestuur dagelijks toezicht heeft en Raad van commissarissen houdt daar toezicht op. Zij heeft een andere rol. Zij zal wel opvolging geven aan de verbeterplannen. Volgens Mansveld zijn de verhoudingen goed. Zij zegt de Kamer toe om deze te informeren over de aandeelhoudersvergadering in november, maar zonder notulen, agenda’s, verslagen en interne stukken.

Tekort

Er is geen tekort bij ProRail van € 1,1 miljard, zegt Mansveld in reactie op geciteerde berichten uit de media, maar er is een spanning van € 475 miljoen. Het is onderzocht en dat tekort kan zich in de toekomst voordoen. Het is niet precies te zeggen hoe het is ontstaan, maar het is in 2014 begonnen en de indexatie en de vervoersprognose zijn van invloed. Maar over een oplossing kan ze nog niks zeggen, daar hoopt ze voor Kerst duidelijkheid over te krijgen. Het tekort kan leiden tot lastige discussies. Bijvoorbeeld omdat onderhoud overdag goedkoper is, maar overlast kan veroorzaken voor reizigers.

Meer rapporten

Er komen nog een aantal rapporten naar de Tweede Kamer maar zorgvuldigheid gaat voor tijdigheid, zegt Mansveld. Over betonrot bij de Betuweroute verschijnt volgende week al eentje, er komt er in ieder geval ook nog een over de verzakkingen van de hogesnelheidslijn  en over het spoorbeveiligingssysteem ERMTS. “Informatie die voor u relevant is om uw controlerende taak uit te voeren.”  

Minister wist niets van foto van Van der G. in Telegraaf

Minister Ard van der Steur bij Vragenuurtje van 22 september

Het Openbaar Ministerie wist op 16 juni 2014 dat een dag later een foto van Vokert van der G. in de Telegraaf zou staan. "Voor zover ik weet waren de minister en staatssecretaris van Justitie niet op de hoogte", zei minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie zojuist in de Tweede Kamer. Wel laat hij een onderzoek doen naar alle voorwaarden aan de vervroegde vrijlating van Van der G. en of hij zich daar aan houdt.

Ook zei hij dat hij met de gemeente waar Van der G. woont gaat bespreken of aan de bijstandsvoorwaarden is voldaan. Het Openbaar Ministerie liet eerder vandaag weten dat het door de advocaat van Van der G. op de hoogte was gesteld van de foto en dat dat niet tegen de voorwaarde was dat Van der G. geen contact met de media mag hebben. Aanleiding van de commotie en de mondelinge vragen van de VVD was een uitzending van Brandpunt Reporter waar Van der G. vertelde over de afspraak met de Telegraaf en dat hij niet ging werken, omdat hij dan niet gratis kan procederen. Ook vertelde hij dat hij in Apeldoorn staat ingeschreven, maar in Harderwijk bij zijn gezin woont. 

Inzichtellijk

Gelet op deze uitlatingen heeft staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie buiten de gewone evaluatie om aan Openbaar Ministerie en Reclassering gevraagd om inzichtelijk te maken of en hoe Van der G. zich aan de voorwaarden houdt. Het oordeel komt daarna ook naar Kamer. 

Prinsjesdag 2015: kansen en vertrouwen in de toekomst

Voor de voorlopig laatste keer reed de Gouden Koets voor bij Paleis Noordeinde. En deze Prinsjesdag heeft meer primeurs: speciaal voor deze dag is een stuk opgebroken weg dichtgelegd en opnieuw geasfalteerd en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem bood de Rijksbegrotingen aan in het koffertje dat zijn voorganger Lieftinck in 1946 gebruikte. 

In de Troonrede zei koning Willem-Alexander dat het vertrouwen kan toenemen nu de economie aantrekt. En hij prees de flexibiliteit van zijn onderdanen: "Nederlanders zijn steeds in staat de bakens te verzetten als de omstandigheid daar om vraagt".

Stabiel en aantrekkelijk 

De dreiging van radicalisering en terroristische dreiging zet de samenleving onder druk, zei de koning. "Het is cruciaal dat we ons tegen deze dreiging wapenen. Het kabinet reserveert daarom structureel geld". Hij noemde ook de vluchtelingen. "De schrijnende beelden van mensen op drift die dagelijks tot ons komen vanuit onder meer Kos en Calais, leggen een scala aan problemen en persoonlijk leed bloot, waarvoor geen gemakkelijke en snelle oplossingen bestaan." Hij duldt geen afwachtende houding en spreekt van scherpe keuzes om instroom te verminderen en pleit voor opvang in de regio. "De manier waarop Nederland zich inzet voor vrede en veiligheid maakt indruk en wekt bewondering", aldus het Staatshoofd. Hij sloot af met: "Nederland is een stabiel en aantrekkelijk land om in te leven. Ervoor zorgen dat dit zo blijft, vraagt om ieders inzet en om blijvend investeren in de samenleving. In een instabiele internationale omgeving en een samenleving in verandering dienen zich continu nieuwe vraagstukken aan. De komende periode staat voor de regering in het teken van bijdragen aan internationale stabiliteit en werken aan verder economisch herstel, aan groei van de werkgelegenheid en aan een goede uitvoering van de ingezette hervormingen. Zo blijft Nederland een land dat iedereen kansen en vertrouwen in de toekomst biedt. Daaraan werkt de regering samen met u. U mag zich gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden."

Rijksbegroting

Inhoudelijk was er niet veel nieuws aan deze Prinsjesdag. Op de Troonrede na, lag het meeste nieuws al op straat. Dijsselbloem presenteert een feestbegroting, want na jaren bezuinigingen is er nu ruimte voor extra uitgaven. De economische crisis is voorbij en de groei wordt volgend jaar op 2,4 procent geschat. Een opsomming van de belangrijkste maatregelen: 

• De meeste Nederlanders gaan er volgend jaar op vooruit met de werkenden met een minimuminkomen voorop: zij gaan er 5,3 procent op vooruit. 

• In 2016 is € 500 miljoen extra te besteden oplopend tot € 750 miljoen de komende jaren. De meevallers zijn voornamelijk toebedeeld aan Defensie en de zorg.

• De zorgpremie gat volgend jaar wel omhoog met ongeveer € 7,- per maand. Het eigen risico stijgt licht door de toegenomen prijzen en de zorgtoeslag gaat omhoog met ongeveer € 67,-.

• Ontvangers van een persoonsgebonden budget (pgb) die door de problemen met de uitbetalingen dit jaar in problemen zijn gekomen kunnen compensatie krijgen. 

• Vaders krijgen langer betaald bevallingsverlof: vanaf 2017 vijf dagen in plaats van de twee van nu. 

• De kinderopvang wordt goedkoper, ongeacht of de ouders nu een baan hebben of niet, peuters moeten minstens twee keer per uur drie uur naar de opvang kunnen.

• De belasting op spaartegoeden tot € 125.000 euro daalt en stijgt voor vermogens die hoger liggen. Het bedrag voor belastingvrije spaartegoeden stijgt van € 21.000 naar € 25.000.

• Belastingvrije schenkingen komen vanaf 2017 op een maximum van € 100.000. Voorwaarde is dat het geld naar huis of hypotheek gaat en de ontvanger moet tussen 18 en 40 jaar oud zijn.

• De belasting op frisdrank gaat omhoog. Spa rood en jus d'orange krijgen een extra toeslag zodat de belasting hierop gelijk ligt met die op cola en andere frisdranken.

Meer informatie

• Website Rijksoverheid.nl met tekst van de Troonrede en de begrotingsstukken

• Blog van Elske Koopman die vanochtend al even bij paleis Noordeinde sfeer ging opsnuiven

Man, man, Mansveld

Staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur en Milieu was gisteren weer eens ongemakkelijk in het nieuws. Na een ongemakkelijke commissievergadering over ProRail beet ze de president-directeur van dat bedrijf toe dat hij daar niet mocht komen, aan de andere kant van haar tafel in de commissiezaal. Ze weigerde hem een hand te geven. Formeel heeft ze gelijk dat daar tijdens de vergadering alleen de bode mag lopen. Maar Mansveld is zelf gast in de Tweede Kamer. Ze had het recht niet om hem terecht te wijzen.

Dat is aan de bodes in de Tweede Kamer die bij elke vergadering zitten. De voorzitter bewaakt de orde en de bode de huisregels. Dus het verweer dat ze Eringa wilde helpen bij de mores in de Tweede Kamer, toont haar eigen gebrek aan kennis. Maar de verhoudingen waren goed zei ze. Minister van Infrastructuur en Milieu Melanie Schultz van Haegen moest vandaag uitleggen dat de verhoudingen tussen haar staatssecretaris en de president-directeur van ProRail helemaal niet zo verstoord waren als het leek. Maar het siert Mansveld niet. 

Eerder ging Mansveld al onderuit tijdens het openbare verhoor voor de parlementaire enquêtecommissie over de Fyra, al ontkende ze dat ook. Een brief van één van haar ambtenaren vermeldde dat het niet goed ging met de Fyra, terwijl zij even later doodleuk aan de Tweede Kamer meedeelde dat niemand de problemen met de hogesnelheidstrein had zien aankomen. Zij bleef bij dat standpunt en zei dat ze de brief niet kende, maar als staatssecretaris is zij wel verantwoordelijk voor de inhoud van brieven van haar mensen aan derden. Een uitglijer die haar mogelijk volgende maand nog duur komt te staan als de parlementaire onderzoekscommissie naar de Fyra haar werk afrondt.

Ik ben benieuwd of en hoe ze dat gaat rechtpraten en of haar minister haar dan weer blijft steunen. Ik verwacht van niet, want valse voorlichting van kabinet aan Tweede Kamer is een politieke doodszonde. Vandaag bij de wekelijkse persconferentie van de minister-president na de ministerraad sprak Mark Rutte nog zijn volle vertrouwen uit in de staatssecretaris. "Ik vind haar en zeer adequaat bewindspersoon", zei hij. Daarna kreeg hij een lijstje met afgetreden bewindspersonen en ja ook die vond hij adequaat. "Maar soms kan er iets gebeuren...". Dus ook met Mansveld. Benieuwd hoe de premier dan reageert. Jammer maar helaas, er is iets gebeurt, het was fout, zij heeft haar conclusies getrokken en goed weekend. Het zou zomaar zoiets kunnen zijn.